مدیریت امور فرهنگی

بنام خدا

درس نظریه های ارتباط جمعی

1) نظریه های ارتباط جمعی را شرح دهید؟ نظریه ممکن است توسط دیدگاههای ارزشی و یا ایدئولوژی ساخته شوند.نظریه های ارتباط جمعی علاوه بر اینکه از زمان و مکان و جغرافیا تاثیر می پذیرند از شرایط سیاسی و اقتصادی فرهنگی اجتماعی تاثیر می پذیرند.

2) نظریه های ارتباط جمعی سه دوره را پشت سر گذاشته اند آنها را نام ببرید؟

الف:نظریه هایی که بر تاثیر بسیار نیرومند و قوی رسانه ها تاکید دارند.ب:تاثیر محدویت رسانه ها ج: بازگشت به دوره اول و تاثیر نیرومند رسانه ها

3) نظریه را تعریف کنید؟ نظریه یعنی مجموع بینش های سازمان یافته در یک حوزه ، نظریه پردازی کار نظریه پرداز است ، نظریه پیش بینی می کند ،نظریه ارتباطی به مرور تغییر و نظریه های جدید جای آن را می گیرد

4) نظریه استفاده و خشنودی را تشریح نمائید ؟

بر مخاطب فعال تاکید می کند- مخاطب یک رسانه دارای هدف و نیاز است – مخاطبان یک رسانه دنبال اطلاعات هستند و در صدد برقرار تماس های اجتماعی بر می آیند– از آموزش و یاد گیری استقبال می کنند  – چه رابطه ای بین یک رسانه خاص و مختطبان آن رسانه وجود دارد-

5) طبقات جدید از انگیزه ای مخاطب از نظر مک کوائیل و همکارانش را بنویسید؟ : 1- آگاهی(مشورت خواهی در محیط یاد گیری ) 2- هویت شخصی(کسب الگوهای رفتاری ) 3- یگانگی و کنش متقابل اجتماعی (4برقراری ارتباط با دیگران ،‌آگاهی از شرایط دیگران)- فراغت (تفریح ،پر کردن وقت آزاد).

6) خشنودی به چند دسته تقسیم می شود :1- محتوایی: حاصل استفاده از پیام رسانه است .

2- فراگرد: حاصل استفاده از خود رسانه است .

تقسیم بندی خشنودی : 1- مطلوب : رضایتی ما ، ایده آل ما - اکتسابی : رضایتی که یک رسانه به ما می دهد.

7) نظریه اشاعه نو آوری را تشریح نمائید؟

به دنبال یافتن پاسخ به سوال و برخورد انتشار و گسترش یک نوع نو آوری جایگاه ارتباط به ویژه ارتباط جمعی چیست مثل نو آوری در بهداشت – در سبک زندگی – یک نوآوری از طریق مجراهای متعددی در زمان های مختلف مورد پذیرش اکثریت افراد یک جامعه قرار می گیرد.اورت راجرز در این زمینه بسیار کار کرده است

نظریه یادگیری گابریل تارد: سرعت پذیرش یک عقیده تازه نوآوری می شود بر روی منحنی نشان داد و به این نتیجه رسید . ارتباط فردی در سرعت پذیرش عقیده تازه نقش مهمی دارد و افزایش می دهد در دهه 60 میلادی نظریه های اشاعه شکل یافت

8) فرا گرد اقتباس به طور کلی  : در فرا گرد اقتباس فرد یا افراد با موضوع نوآوری آشنا می شوند – در ابتدا اطلاعات ناخواسته در اختیار فرد قرار می گیرد- فرد به صورت برنامه ریزی شده و خود خواسته به سراغ اطلاعات می رود- نوع قالب ارتباط ،‌در این زمان ارتباط میان فردی می باشد- گرایش فرد به سمت رسانه های جمعی

9) مراحل فراگرد اقتباس اشاعه نو آوری را تشریح نمائید؟

*آگاهی : همان روبرو شدن با نوآوری است – وقتی روبرو شدید فرد دو نوع واکنش نشان می دهد 1) یا به صورت فعال با این نوآوری روبرو می شود2) یا به صورت منفعل عمل می کند به صورت تصادفی و اتفاقی

*اقناع یا ترغیب :فرد نسبت به نوآوری موضع مثبت یا منفی نشان می دهد .

* مرحله تصمیم : فرد تصمیم میگیرد نوآوری را بپذیرد یا خیر .

*مرحله اجرا : فرد تصمیم  عمل به نوآوری و اجرای آن می شود .

* مرحله تثبیت :کار ما را تایید می کند و افراد به ارتباط جمعی گرایش پیدا می کنند .

10) نظریه اشاعه  افرادجامعه را از نظر پذیرش یا نو آوری  به چند دسته تقسیم می کند:

1- نوآوران :افراد جسور و پر تحرک و فعال که تحرک اجتماعی بالا دارند و دیدگاه باز دارند .

2- اقتباس کنندگان اولیه : افراد شناخته شده جامعه هستند – رهبران فکری .

3- اکثریت اولیه: حد وسط – پذیرش نوآوری را در بر می گیرد –سریع می پذیرد .

4- اکثریت متاخر: منافع مادی تامین می شود –زمانی حاضرند کار بپذیرند که منافع داشته باشد .

5- کندروها: با هر تغییری مخالفند – موافق حفظ وضع موجود .

11) بر جسته سازی چند نوع می باشد. توضیح دهید ؟ 3 نوع برجسته سازی همگانی- برجسته سازی سیاسی- برجسته سازی رسانه ای

برجسته سازی در دهه 70 مطرح شد- مطالعه والتر لیپمن در مورد افکار عمومی – اثر گذاری رسانه ها بر مخاطب عمومی و عنصر تاثیر – رسانه ها از طریق مهم جلوه دادن برخی از اخبار سوژه هایی را به عنوان سوژه های مهم اولویت گذاری می کنند- در کنار رسانه ا مردم و نخبگان سیاسی مهم برخی از سوژه ها زا برجسته می کنند - رسانه ها به کمک کلیشه ها و افکار قالبی برای مخاطبان جهان کاذب می سازند .

نظر برنارد کوهن در مورد مطبوعات :مطبوعات به مخاطب  نمی گوید چگونه بیندیشد بلکه به او می گوید به چه بیندیشد .

در رسانه ها برجسته سازی رسانه ای صورت می گیرد .که بیشتر برجسته سازی را انجام می دهند .

در مردم برجسته سازی همگانی صورت می گیرد .و در دولتها برجسته سازی سیاسی صورت می گیرد .

برجسته سازی :

1)      رسانه ها 2) مردم 3) نخبگان سیاسی

12) نظریه جامعه اطلاعاتی را از ابعاد مختلف(تکنو لوژیک- اقتصادی- فرهنگی ) بررسی کنید؟ریشه در دهه 1960 میلادی دارد- در کشورهای پیشرفته زمینه ادغام ارتباطات کامپیوتری ارتباطات دور و رادیو و تلویزیون برقرار شد – توجه به فرایند جهانی سازی به طور کلی و جهانی سازی ارتباطات به طور خاص از سال 98 میلادی – در سال 2000 منشور اطلاعاتی تصویب شد و به کشورهای در حال توسعه کمک کنند.

ویژگی های جامعه اطلاعاتی :

* جامعه اطلاعاتی چگونه جامعه ای است و رسانه ها در این جامعه چه نقشی دارد .

1- جامعه پسا صنعتی است که دانیل بل مطرح کرد.یعنی جامعه ای که از صنعت فرا تر رفته و به سمت اطلاعات وفکر و اندیشه تولید کرده و پیشرفت کند.

2- منبع ثروت بود و ابزار تولید آن اطلاعات است .

3- جامعه اطلاعاتی نوآوریهای فوق العاده تکنولوژیک دارد                                       بعد تکنولوژیک

4- اقتصاد مبتنی بر اطلاعات است .عمدتا خدماتی است  

5- اشتغال زایی در این جامعه اطلاعاتی است                                                        بعد اقتصادی

6- حجم اطلاعات و گردش آن فرهنگ ساز است در بعد فرهنگی

7-  اطلاعات مرتبا نو می شود .                                                                      بعد فرهنگی

گستلز:رسانه های جمعی و به طبع آن ارتباطات نقش مهمی در نظام اجتماعی و سازمان اجتماعی دارد . شکاف اطلاعاتی هرچه قدر فاصله تولید کننده اطلاعات و مصرف کننده اطلاعات بیشتر باشد شکاف اطلاعاتی بوجود می آید.

v  13) جریان دو مرحله ای ارتباط ؟

دو مفهوم را به دنبال خود دارد:الف: رهبران سیاسی ب: نفوذ شخصی

ویژگی : تاکید هم زمان نظریه بر نظریه جمعی و ارتباط میان فردی در شکل گیری رفتارسیاسی و اجتماعی .یکی از طراحان این نظریه پل لازارسفلد است : رسانه های گروهی با مخاطبان منفعل جامعه زیاد کار ی ندارند.با رهبران فکری وارد ارتباط دو سویه می شوند برای انتخاب سوژه هاو موضوع .در این حالت وقتی به توافق رسیدند رهبران فکری اطلاعات را به مردم می دهند.

اورت راجرز می گوید: نفوذ دقیقا حاصل مرحله دوم است .از ارتباط  رهبران فکری با مخاطبان منفعل یا کمتر فعال بوجود می آید . در مرحله ارتباط میان فردی نفوذ اتفاق می افتد .

چافی: نحوه دسترسی مردم به رهبران فکری و اتحاد و پذیرش آنها .شدت نفوذ را تعیین می کند .

رهبران فکری در جریان ارتباط به دو دسته تقسیم می شوند: 1- فعال :داوطلبانه حاضر به ارتباط با رسانه ها و مخاطبان هستند2- منفعل: تمایل به ارتباط با رسانه ها ندارند.

14) لازار سفلد چه اولویت های را برای جریان دو مرحله ای ارتباط قائل است؟

1) رسانه ها از طریق فرادگرد ارتباط جمعی به طور مستقیم و مجزا بر افراد تاثیر می گذارند

2)اطلاعات به صورت غیر مستقیم از طریق رهبران فکری به مردم می رسد

3) رهبران فکری افرادی هستند که تعامل بیشتری با رسانه ها دارند برای کسب اطلاعات و آگاهی از وسائل ارتباط جمعهی استفاده می کنند

4) نفوذ در افراد حاصل تعامل ارتباط جمعی و رسانه است

5) هریک از مجاری ارتباطی فوق اهمیت و ضرورت کافی دارد

15) ویژگی های رسانه ای جهان با توجه به گرایش اجتماعی را بیان کنید ؟

1- مسئولیت اجتماعی 2- آزادی خواهانه 3- اقتدار گرا 4- مدل تمامیت خواه .

16) نظریه مسئولیت اجتماعی؟

توسط شرام – سیبرت و پیترسون مطرح شد .

-مطبوعات (رسانه ها) از هر گونه محدودیت مبرا هستندو باید بر اساس مسئولیت اجتماعی خود عمل کنند .

-رسانه ها در کنار کار اطلاع رسانی .تفریح و سرگرمی وآموزش یک وظیفه مهم دارند وآن بیان دیدگاههای مختلف در جامعه است

-همه ی افراد حق استفاده از رسانه ها را دارند :بیان دیدگاهها به صورت برابر .

-رعایت اصل بی طرفی .

16) ویژگیهای مهم رسانه ها؟

*انعکاس آزادانه دیدگاههای مختلف  *نداشتن تعصب و پیش داوری   *استقلال حرفه ای   *در اختیار همه گروهها ی اجتماعی قرار گرفتن .

17) عوامل کنترل و نظارت رسانه ها؟

* افکار عمومی                                            *اخلاق حرفه ای                                 *رفتار مصرف کنندگان .

18) عملکرد رسانه را در جریان نظریه آزادی خواهانه توضیح دهید؟

توسط فیلسوفان و آزادی خواهانی چون میلتون .جان لاک و جان استوارت میل .

-فضای رسانه ها فضای کاملا آزاد است .

-نه تنها دولتها نمی توانند برای رسانه ها محدودیت ایجادکنند بلکه خود ناظر بر دولتها هستند.

-کارکرد رسانه ها علاوه بر اطلاع رسانی و تفریح و... کشف حقیقت است .

-همه می توانند از رسانه ها برای بیان عقاید خود استفاده کنند .

-مالکیت رسانه ها خصوصی و دولتی است .

19) کنترل رسانه ها به چند طریق صورت می گیرد توضیح دهید؟

1- فرآیند خود اصلاحی   2- قانون و نظام قضایی مثل :هتک حرمت – تضعیف امنیت ملی .

20) نظریه اقتدار گرا؟ نحوه کنترل و مالکیت رسانه را در نظریه اقتدار گرا توضیح دهید ؟

-مطبوعات حامی و همراه دولت ها هستند.

-بزرگترین استفاده کنندگان رسانه ها و دولت هستند .

-نوع مالکیت هم خصوصی هم دولتی است .اگر خصوصی هم باشد در دست دولت است .

-از دولتها باید مجوز بگیرند .

-مالکیت رسانه ها به دو شکل خصوصی و عمومی می باشد .

-مهمترین عامل کنترل و نظارت دولت هستند .

-استقلال حرفه ای وجود ندارد .

21) مدل تمامیت خواه ؟

در شوروی اعمال می شد بلکه در بلوک شرق –کوبا-چین –کره شمالی –ویتنام نیز اعمال می شد.

-رسانه ها به صورت خوبی اداره می شوند .

-ترویج منابع حزب

-افراد رده  بالای حزب می توانند رسانه داشته باشند .

-محتوی رسانه ها حمایت از طبقه کارگر است .

-وظیفه رسانه ها گسترش فرهنگ کمونیستی است و نهادینه کردن این فرهنگ است .

-کار مهم رسانه ها آماده کردن برای حمایت از سیاستهای دولت است .

22) نظریه دروازه بانی ؟

اطلاعات خام از یک صافی عبور می کنند واز مناطقی به نام دروازه عبور می کنند. و برای مخاطب ساخته و پرداخته می شود .طی این فرایند دروازه بان می تواند بخشی از اطلاعات را نگه دارد ویا تغییر دهد .

اهداف دروازبانی :-  معیارهای ذهنی و قضاوت های شخصی دروازه بانی- دستیابی به ارزشهای خبری

23) نظریه سوزن تزریقی ؟

-بین جنگ جهانی اول و دوم صورت گرفت –برعنصر تاثیر بوده است –فضای تبلیغاتی قوی شکل گرفته بود.

-جنگ و درگیری بین کشورها وجود نداشت – قدرتها علیه هم تبلیغات میکردند-نام دیگر آن نظریه گلوله است – رسانه ها با استفاده از اصلی به نام شلیک در خدمت ارتباط گران به هدف خود می رسند –بعد از اینکه فرستنده هدف را مشخص کردگلوله نقره ای تبلیغات سعی می کند به هدف خود برسد- رسانه ای موفق است که مخاطب خود را تحت تاثیر قرار دهد-در این نظریه مخاطب منفعل ارزیابی می شود چون بدون چون و چرا قبول می کند- در طول زمان دچار تغییر می شود.

مهم ویژگی مخاطب منفعل: 1- در فراگرد ارتباطی مشارکت نمی کنند2- مخاطب پیام رسانه ها را بدون چون و چرا می پذیرد 3- پیام رسانه برمخاطب منفعل تاثیر مستقیم فور ی و آنی می گذارد.

24) نظریه شکاف و آگاهی؟ دلایل شکل گیری شکاف آگاهی را در جوامع امروزی بررسی نمائید؟

با زندگی امروزه هماهنگی دارد –تاثیر بر عنصر رسانه –در جوامع امروزه از تکنولوژی استفاده می کنند –پردازش و گردش اطلاعات سرعت بیشتری به خود گرفته است –از یک فرد به فرد دیگر منتقل می شود –رسانه ها می توانند باعث ایجاد شکاف آگاهی شوند و هم آن را از بین ببرند.

ویژگیهای شکاف آگاهی:

*اطلاعات منبع با ارزشی است همچون منابع مادی .

*فقدان اطلاعات باعث کاهش تحرک و فعالیت فرددر حوزه های اقتصادی و اجتماعی می شود .

*اگر منابع مادی در یک جامعه توزیع یکسانی ندارندمنابع اطلاعاتی هم می توانند به طورنا مساوی تقسیم شود.

*شکاف آگاهی حاصل وجودو طبقه ثروتمند و فقیر اطلاعاتی است .

*ثروتمندان مالی همان ثروتمندان اطلاعاتی هستندو فقرای مالی همان فقرای اطلاعاتی هستند.

*فقرای اطلاعاتی دنیای فکری و سطح آگاهی بسیار محدودتری دارند.

دلایل شکل گیری شکاف:( تیکنور-دونوهو-اولین)

*افراد متعلق به طبقات اقتصادی بالا تحصیلات بالاتری دارند.

*تحصیلات بالا به آنها امکان استفاده از تکنولوژیها ی اطلاعاتی را می دهد.توان بیشتری برای پردازش و گردش اطلاعات دارند.

*موضوعات مهم و اساسی جامعه اهمیت پیدا می کند.گرایش بیشتری به استفتده از رسانه ها دارند.

*ثروتمندان اطلاعاتی گرایش بیشتری به رسانه ها ی خبری ومکتوب دارند.

-علاقه وانگیزه و میل فرد به داشتن اطلاعات می تواند او را به انگیزش وا دارد.

-گروه سنی فرد مهم است نه تنها در میزان اطلاعات مهم است در نوع اطلاعات و میزان آن هم مهم است .

-زیر ساخت تکنولوژی اطلاعاتی در دولت .

25) نظریه کاشت؟

تاکیدش بر عنصر تاثیر است و بر رسانه تلویزیون متمرکز است – آیا محتوای پیام رسانه ای همچون تلویزیون می تواند مخاطبان را تا حد زیادی تحت تاثیر قرار دهد یا خیر .

جرج و همکارانش نوع خشونت رامشخص کردند:1-فیزیکی و جسمانی 2-ساعت پر بیننده تلویزیون را مشخص کردند3-مخاطبان را به دودسته تقسیم کردند: الف:قوی: از تلویزیون زیاد استفاده می کردند.پر مصرف  ب:ضعیف :تلویزیون یکی از منابع اطلاعاتی .

-پیام تلویزیون در ذهن وفکر او کاشته می شود .

 در جریان کاشت دو مفهوم شکل می گیرد :

1- متداول سازی :تماشای زیاد تلویزیون دیدگاه افراد را به نزدیک می کند .بیننده کم درآمد و پر در آمد در مورد خشونت یک دیدگاه یکسان دارند.

2- تشدید: تماشای زیاد  تلویزیون بر یک گروه اثر بیشتری می گذارد.زنان که زیاد نگاه می کنند در مقابل مردان خشونت را بیشتر باور می کنند.

26) جایگاه نظریه مارپیچ سکوت را در شکل گیری افکار عمومی را شرح دهید ؟

تاکید بر مخاطب – مخاطب به صورت منفعل – مخاطب فعال نیست و تحت تاثیر رسانه ها قرار می گیرد.

به نظر الیزابت نوئل نئومان ارتباط جمعی دارای سه ویژگی است:

تراکم-همه جایی بودن-هم صدایی .ترکیب این سه ویژگی منجر به افکار عمومی می شود.همصدایی رسانه ا با ایجاد تصاویر مشابه باعث می شوند افکار عمومی شکل بگیرد- پیام های یکسان= رسانه های یکسان – در کشور هایی که مالکیت رسانه ها در اختیار دولت ها هستند تصاویر مشابه به مخاطب ارائه می شود. وقتتی سوژه ای در افکار عمومی پذیرفته می شود و با انعکاس رسانه ها روبرو می شودمثل شورش ها که بخش سکوت جامعه دوباره فعال می شود.

رسانه ها برای ما سوژه درست می کنند ×وقتی سوژه ساخته شد اکثریت  × گروه اقلیت ساکت می شوند اگر سکوت اختیار کنند خطرناک است  ×رسانه باید کوشش کنند بخش سکوت جامعه را فعال کنند  ×این نظریه در طول زمان دچار تغییر شد.

دوره دوره مخاطب منفعل نیست – دنیا عوض شده افکار عمومی تغییر پیدا کرده است-

تاکید در این نظریه : رسانه ها همسو می شون و سوژه درستی و واقعیتی به ما ارائه نمی دهند – حضور همه اقشار جامعه ،‌تنوع و دیدگاه های و اجازه طرح دیدگا هها برای هر جامعه ای ضروری است

27) نظریه مارپیچ سکوت  بر چند فرضیه استوار است؟

*مردم زمانی به گفتگو تمایل دارند که جزءاکثریت جامعه محسوب شوند.

*رسانه ها می توانند برای بیان دیدگاه مورد استفاده قرار گیرند و مرجع مورد قبول مردم هستند .

*در مورد سوژه های افکار عمومی رسانه ها همسو و هم صدا عمل می کنند.

*مردم وقتی خود را از لحاظ فکری در اقلیت می بینند از حضور در صحنه اجتناب می کنند .

28) نظریه فرانکفورت ؟

یک مکتب جامعه شناسی است -در حوزه ارتباطات نقد می کند- بنیانگذاران آن :آدورنو.مارکوزه و  هورکهایمر –دو طبقه داریم کارفرماو کارگر-رسانه ها از نظر نظریه پردازان ابزارهایی هستند در طبقه حاکم که سرمایه داران هستندو از رسانه ها برای ایدئولوژی سرمایه داری را گسترش دهد-در حوزه تبلیغات همانطور که در یک جامعه کارخانه کالا تولید می کند رسانه هم کالای فرهنگی تولید می کند-رسانه ها ابزاری هستند برای گسترش ایدئولوژی برای پیام که در خدمت ایدئولوژی است .

29) نظریه نوسازی ؟

این نظریه همزمان با استقلال برخی از مستعمره های کشورهای غربی بعد از جنگ جهانی دوم مطرح شد .غرب نفوذ خود را ادامه دهد- اروپا در جنگ جهانی خراب شد و تنها کشوری که جان سالم به در برد آمریکا بود – جهان سوم یک بازار بود برای آمریکا –کمونیسم را رواج داد-اگر کشورهای جهان سوم از الگوی جهان غرب تبعیت کندکم کم پیشرفت می کنند –نفوذ فرهنگی در کشورهای دیگر پیدا می کنند .

عوامل نوگرایی از نظر لرنر:

1- تحرک فردی و جغرافیایی و اجتماعی و روانی  :افراد اغلب روستایی بودندو برای پیشرفت به شهرها مهاجرت می کردند.که تحرک اجتماعی افکار را تحت شعاع قرار می داد.

2- استفاده از وسائل ارتباط جمعی برای گسترش تحرک روانی و روحی .

شاخص های اصلی شهر نشینی از دیدگاه لرنر:

1- شهر نشینی 2- سوادآموزی 3- استفاده از وسایل ارتباط جمعی 4- مشارکت های سیاسی و اقتصادی .

30) نظریه وابستگی؟

برقدرت متعادل رسانه تاکید می کند-میزان وابستگی افراد به رسانه متفاوت است –بین رسانه  مخاطب و جامعه مداوم و مستمر رابطه برقرار می کند –اگر تغییری ایجاد شود آنهای دیگر هم تغییر می کنند –رسانه ها رکن چهارم دموکراسی (حکومت) هستند –سیاست-دولت-قدرت –در این نظریه هر چه تنوع کارکرد رسانه ها بیشتر باشداهمیت و ضرورت آنها افزایش می یابد و وابستگی مردم بیشتر می شود –افراد مرفه و با سواد و تحصیل کرده در حوزه ی آموزش و افراد غیر مرفه و کم سواد در حوزه سرگرمی و تفریح بهره می برند.